Diffusion Festival Logo Revolution 1-31 May 2017 bullhorn Created with Sketch. Created with Sketch.

Shenasnameh

Dw i'n dod o Iran. Cefais fy ngeni ym 1980, flwyddyn ar ôl y Chwyldro yn y wlad. Dysgais sut i wisgo fy sgarff pan oeddwn yn saith mlwydd oed. Dw i'n dal i gofio ei gwisgo am y tro cyntaf, a pharatoi ar gyfer fy niwrnod cyntaf yn yr ysgol. Fi, fy mam a’r drych. Ddwy flynedd yn ddiweddarach, stopiodd fy athro crefyddol fi yn y coridor am adael i fy ngwallt ddangos. Dywedodd wrthyf am ei guddio'n gyfan gwbl. Fe ddywedodd hi, ‘Pan fyddi di farw, Amak, fe ei di i uffern a chael dy grogi gerfydd dy wallt dros goelcerth hyd dragwyddoldeb am na wnes di ei guddio rhag llygaid dieithriaid yn ystod dy fywyd.’

 Saith mlynedd yn ôl, roeddwn i'n aros mewn derbynfa, yn dal tystysgrifau geni fy mam a fi. Roedd ein lluniau adnabod yn debyg iawn. Yr un diwrnod, cafodd fy olion bysedd eu gosod ger y llun ohonof, ac olion bysedd fy mam ger ei llun hi. Er gwaetha'r tebygrwydd ymddangosiadol, roedd yr olion bysedd yn wahanol; roedd y graith sydd gennyf ar fy mys yn rhan o fy hunaniaeth, ger fy llun. Penderfynais bod hyn yn arwyddocaol, bod ein hunaniaeth yn plethu ynghyd yn y dogfennau swyddogol hyn â’u cyfuniad o olion bysedd a ffotograff adnabod. Yn y tair blynedd wedi hynny, casglais ddelweddau tebyg ac olion bysedd gwahanol fenywod yn Iran. Ac, yn raddol, dechreuodd storïau gwahanol ddod i'r amlwg; yn yr olion bysedd ac yn y wynebau hefyd, er gwaetha'r ffaith bod y rheiny'n rhannol guddiedig. Roedd iddynt unigoliaeth sicr – rhyw olwg yn y llygaid, neu ystum rownd y geg, neu ffordd arbennig o godi'r aeliau ... A dyna destun y prosiect hwn: menywod sydd yn unigolion, menywod sydd yn fwy na darn o wallt rhydd. Gall rhan fach o fodolaeth menyw ddangos pa mor wahanol yw hi i'r lleill – dangos taw hi ei hun ydyw.